Die drie roetes na Suid-Afrikaanse burgerskap
Burgerskap deur geboorte. Word outomaties verleen aan ’n persoon wat in Suid-Afrika gebore is uit ten minste een ouer wat ’n Suid-Afrikaanse burger of permanente inwoner is. Die Citizenship Act van 1995 het suiwer jus soli afgeskaf — geboorte op Suid-Afrikaanse bodem alleen is nie meer voldoende nie.
Burgerskap deur afkoms. Beskikbaar vir ’n persoon wat buite Suid-Afrika gebore is uit ten minste een ouer wat by geboorte ’n Suid-Afrikaanse burger was. Die kind se geboorte moet waar moontlik binne dertig dae by die Departement van Binnelandse Sake (DHA) geregistreer word, maar laat registrasie van buitelandse geboorte bly die remedie vir gemiste registrasies.
Burgerskap deur naturalisasie. Beskikbaar ná vyf jaar van permanente verblyf. Vereis goeie karakter, taalvaardigheid en die voorneme om te bly.
Afstanddoening van burgerskap
’n Suid-Afrikaanse burger wat van plan is om die burgerskap van ’n ander land te verkry, of wat benewens Suid-Afrikaanse burgerskap reeds dié van ’n ander land besit, kan van Suid-Afrikaanse burgerskap afstand doen.
Sodra die DHA die burger se verklaring van afstanddoening registreer, hou daardie persoon op om ’n Suid-Afrikaanse burger te wees. Wanneer iemand deur afstanddoening ophou om ’n Suid-Afrikaanse burger te wees, verloor sy of haar kinders onder die ouderdom van 18 jaar outomaties hul Suid-Afrikaanse burgerskap indien die ander ouer van sodanige kinders nie ’n Suid-Afrikaanse burger is of bly nie.
Herinstelling van burgerskap wat met die verkryging van ’n buitelandse nasionaliteit verloor is
Ingevolge Section 6(1) van die Citizenship Act, soos dit voorheen gelui het, het ’n Suid-Afrikaanse burger wat buitelandse burgerskap verkry het sonder om vooraf die DHA se skriftelike toestemming tot behoud te bekom, van regsweë Suid-Afrikaanse burgerskap verloor. Baie Suid-Afrikaners wat in die Verenigde Koninkryk, Australië, Kanada of Nieu-Seeland genaturaliseer het, het jare later ontdek dat hulle hul Suid-Afrikaanse burgerskap verloor het.
Nadat die Konstitusionele Hof in 2024 ’n vroeëre bevinding van die hooggeregshof bekragtig het dat Section 6(1) ongrondwetlik is, is herinstelling nou ’n gevestigde prosedure. Aansoeke word by die DHA ingedien, saam met bewys van die oorspronklike Suid-Afrikaanse burgerskap, bewys van die buitelandse burgerskap wat die verlies veroorsaak het, en ’n beëdigde verklaring wat die tydperk dek.
Herinstelling herstel burgerskap asof dit nooit verloor is nie. Dit vereis nie afstanddoening van die buitelandse nasionaliteit nie (Suid-Afrika laat dubbele nasionaliteit ná herinstelling toe).
